Ochrona przedemerytalna – komu przysługuje i co obejmuje?

Ochrona przedemerytalna to rozwiązanie chroniące pracowników przed wypowiedzeniem umowy o pracę w okresie poprzedzającym przejście na emeryturę. Kodeks pracy obejmuje takie osoby specjalną ochroną, ponieważ jest to grupa pracowników narażonych na dyskryminację. W okresie 4 lat poprzedzających nabycie praw emerytalnych pracownikowi nie można wypowiedzieć umowy ani zmienić warunków zatrudnienia. Mówi o tym artykuł 39 Kodeksu pracy.

Kiedy obowiązuje ochrona przedemerytalna?

Okres przedemerytalny, w którym obowiązuje ochrona przed zwolnieniem, to 4 lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego. W przypadku kobiet jest to wiek 56 lat, a w przypadku mężczyzn wiek 61 lat. Ważny jest także staż pracy. Pracownik będzie chroniony przed zwolnieniem, jeśli posiada 20 lat zatrudnienia w przypadku kobiet i 25 lat zatrudnienia w przypadku mężczyzn. Od tych zasad obowiązują jednak pewne wyjątki, które dotyczą zawodów uprawnionych do wcześniejszej emerytury. Zawody te wylicza rozporządzenie Rady Ministrów, a na liście znajdują się między innymi funkcjonariusze Policji, nauczyciele, żołnierze zawodowi czy pracownicy zatrudnieni w szczególnych warunkach.

Poza tym, istnieją pewne okoliczności, które odbierają pracownikowi prawo do ochrony przedemerytalnej. Wymienia się wśród nich między innymi:

• ukaranie zwolnieniem dyscyplinarnym za ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych,
• uzyskanie prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
• ogłoszenie upadłości lub likwidacji zakładu pracy,
• wypowiedzenie umowy bez winy pracownika w szczególnych sytuacjach, np. gdy pracownik jest niezdolny do pracy z powodu choroby dłużej niż 3 miesiące, a był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy.

Jakie przywileje ma pracownik w okresie ochrony przedemerytalnej?

Kiedy pracownika obejmuje ochrona przedemerytalna przywileje, z jakich może korzystać to przede wszystkim brak możliwości rozwiązania z nim stosunku pracy za wypowiedzeniem. Dotyczy to jednak wyłącznie pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony. Wymiar etatu nie ma znaczenia. W okresie przedemerytalnym pracodawca nie może:

• obniżyć wynagrodzenia pracownika,
• zmienić innych warunków zatrudnienia, np. zmienić wymiaru etatu.

Od tych zasad również istnieje kilka odstępstw. Przykładowo, pracodawca może obniżyć pensję pracownika objętego ochroną, jeśli zmienia układ zbiorowy w zakładzie pracy. Zmiana warunków zatrudnienia jest dopuszczalna także w sytuacji, kiedy pracownik traci uprawnienia konieczne do wykonywania dotychczasowej pracy. Warto podkreślić, że jeżeli osoba objęta ochroną jest zatrudniona u kilku pracodawców, przepisy dotyczące okresu przedemerytalnego są stosowane u każdego z nich.